Stadswapen
Het stadswapen bestaat uit een wapenschild met buitenversierselen en is bij Vlaams decreet aan de stad verleend. De districten kunnen ook over een eigen wapen beschikken.
Betekenis wapenschild
- De versterkte burcht staat centraal en vormt het belangrijkste element in het Antwerpse wapenschild.
- In het wapenschild prijken boven de burcht twee vrij geplaatste handen. In de 16e eeuw interpreteerde men de rechterhand als het voorrecht van stapel en opslag, de linkerhand als de tolvrijheid en geleide op de Westerschelde. Men aanzag de handen ook als vingerhandschoenen, die de rechten symboliseren van de vorst op de Schelde en de privileges van de stad.
De buitenversierselen van het wapenschild
- In de 15e eeuw werden aan het wapen een wildeman en een wildevrouw als schildhouders toegevoegd. Volgens een oud volksgeloof stelden de wildeman en wildevrouw de oorspronkelijke bewoners van het land voor, die op primitieve wijze in de wouden woonden. Als tekens van het feit dat het wilden zijn, zijn ze enkel gekleed met klimopbladeren en dragen ze een knots.
- De rozenhoed is bekend sinds 1515. Deze drie witte en rode rozen zouden 'geluksrozen' zijn. Zij symboliseren:
- het hooggerechthof of de criminele rechtspraak
- het recht van de ammani (=de burgerlijke rechtspraak)
- het leenhof of de feodale bank
- de vrijheid van het burchtwerk
- het poortersrecht
- de tolvrije vaart
- Voor anderen staan deze rozen symbool voor geduld, trouw aan de vorst, mildheid jegens de armen, zachtaardigheid, troost en genade.
- De kroon boven het stadswapen is een markiezenkroon of markgravenkroon. Deze kroon is een Franse markiezenkroon. Ze is ontleend aan het wapen van het markgraafschap, zoals dat in 1678 door Abraham van Diepenbeeck werd getekend voor Jacob Le Roy's werk Marchionatus Sacri Romani Imperii en waarop de keizerlijke kroon door deze kroon werd vervangen.
Wapenschild in stadscommunicatie
In de communicatie van de stad Antwerpen wordt vandaag een gestileerde versie van het wapenschild gebruikt als officiële handtekening. Dit uit respect voor het rijke verleden van de stad. Deze vereenvoudigde versie van het wapenschild kreeg een openstaande poort die benadrukt dat iedereen welkom is in de stad.
Bescherming wapenschild
Het stadswapen is een belangrijk kenteken van de stad en kan niet zonder meer door derden worden gebruikt. De Vlaamse overheid en de gemeente bepalen wanneer en hoe toelating aan derden kan worden gegeven om het stadswapen te gebruiken.
- Het gebruik van het stadswapen is niet toegestaan voor reclamedoeleinden, fabrieksmerken of politieke doeleinden. Ook politieke partijen en politiek, ideologisch of religieus gebonden verenigingen mogen het stadswapen niet gebruiken.
- Voor commerciële doeleinden kan wel een oude, traditionele tekening van Brabo, een handje of een burcht voorgesteld worden als alternatief. Een bedrijf, vereniging of organisatie kan een historische, afwijkende afbeelding van het wapenschild gebruiken wanneer zij een aantoonbare relatie met Antwerpen hebben.
- Voor particulieren en toeristen die een afbeelding willen van het stadswapen (als souvenir, om na te borduren, in te kleuren, voor een foto of plakboek) kan het FelixArchief een afbeelding ter beschikking stellen.
- Het FelixArchief heeft als taak het college te adviseren zodat geen oneigenlijk gebruik wordt gemaakt van het stadswapen, van het stadszegel en van de stadsvlag van Antwerpen.
- Elk gebruik van de afbeelding van het stadswapen moet worden goedgekeurd door het college van burgemeester en schepenen.